CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG HAI CẤP Ở TUYÊN QUANG - TỪ CHỦ TRƯƠNG LỚN ĐẾN BÉN RỄ ĐỜI SỐNG

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định Đảng Cộng sản Việt Nam là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam, giữ vai trò lãnh đạo duy nhất đối với giai cấp công nhân, nhân dân lao động và toàn thể dân tộc. "Sức mạnh của Đảng là ở sự đoàn kết nhất trí. Mỗi cán bộ, đảng viên phải nâng cao ý thức tổ chức và kỷ luật, nghiêm chỉnh chấp hành đường lối và chính sách của Đảng, tôn trọng nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt của Đảng". Năm 2026 là năm đầu tiên triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang lần thứ I và nghị quyết đại hội đảng bộ các cấp nhiệm kỳ 2025-2030; đồng thời tiếp tục triển khai thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị đứng trước những yêu cầu mới để đất nước tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Trong cuộc cách mạng thực hiện mô hình chính quyền hai cấp của Đảng Cộng sản Việt Nam là một bước đột phá, chuyển mình chiến lược “sắp xếp lại giang sơn” tinh gọn bộ máy hệ thống chính trị. Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh là “cuộc cải cách về quản trị địa phương mang tính lịch sử và trọng đại”. Đảng giữ vai trò hạt nhân lãnh đạo toàn diện, là “nhạc trưởng” trong định hướng chính trị, tổ chức bộ máy và giám sát thực thi để đảm bảo mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành thông suốt, hiệu quả và gần dân.

Sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bộ máy nhà nước bước đầu vận hành ổn định, thông suốt, phục vụ tốt hơn cho người dân và doanh nghiệp, đánh dấu bước chuyển biến quan trọng trong cải cách hành chính. Tại tỉnh Tuyên Quang điều dễ nhận thấy nhất không phải là những con số trong báo cáo, mà là sự ổn định bộ máy, chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy “quản lý hành chính” sang “phục vụ nhân dân”, đổi thay trong từng bộ hồ sơ được giải quyết nhanh hơn, từng chuyến cán bộ xuống tận thôn, bản và niềm tin của người dân đối với cấp ủy đảng, chính quyền cơ sở đang được củng cố từng ngày. Đằng sau sự chuyển động ấy là dấu ấn lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát, quyết liệt của các cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương. Sau khi bộ máy mới đi vào vận hành, những chủ trương từ Trung ương và Đảng bộ tỉnh đã thực sự phát huy hiệu quả khi được cụ thể hóa ở từng xã, phường với phương châm “lấy người dân làm trung tâm phục vụ”. Đảng đã thể hiện rõ vai trò hạt nhân lãnh đạo, trực tiếp giữ nhịp hoạt động của hệ thống chính trị đoàn kết, đồng thuận, bảo đảm mọi nhiệm vụ được triển khai thông suốt và gần dân hơn.

Từ chủ trương lớn của Đảng và có ý nghĩa chiến lược, đánh dấu bước ngoặt quan trọng về sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đảng ủy Cục Thống kê và Đảng bộ Thống kê tỉnh Tuyên Quang đã tập trung chỉ đạo triển khai đồng bộ các nhiệm vụ với tinh thần quyết liệt, chủ động, bảo đảm quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy được thực hiện chặt chẽ, đúng quy định. Đồng thời không làm gián đoạn hoạt động chuyên môn và cung cấp thông tin thống kê, dữ liệu chính xác và kịp thời để Đảng bộ tỉnh đưa ra các quyết sách vận hành chính quyền địa phương hai cấp, hoạch định chính sách chiến lược, phân bổ nguồn lực cụ thể theo từng xã, phường và điều hành phát triển kinh tế - xã hội hiệu quả.

Đoàn công tác Đảng ủy Thống kê tỉnh Tuyên Quang làm việc với Đảng bộ Xã Yên Thành

* Cuộc sắp xếp "thần tốc nhưng thận trọng"

Sau khi hợp nhất với tỉnh Hà Giang và sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp xã theo Nghị quyết số 1684/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, tỉnh Tuyên Quang hiện có 124 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 117 xã và 7 phường. Đây là một cuộc tái cấu trúc bộ máy quy mô lớn, diễn ra trong thời gian ngắn nhưng liên quan trực tiếp đến quyền lợi, đời sống của hàng triệu người dân.

Xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, chỉ trong chưa đầy một năm, Ban Thường vụ, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành 118 văn bản lãnh đạo, chỉ đạo; HĐND và UBND tỉnh ban hành thêm 205 văn bản cụ thể hóa, từ phân cấp ngân sách đến phân định thẩm quyền.

Về kiện toàn bộ máy, ngay trong ngày đầu tiên hoạt động, HĐND tỉnh khóa XIX đã tổ chức thành công Kỳ họp thứ Nhất, bầu đầy đủ các chức danh chủ chốt và thành lập 14 cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh, giảm tới 13 cơ quan so với tổng số của hai tỉnh trước hợp nhất. Số đầu mối bên trong các sở giảm 92 đầu mối, tương đương 24%. Hai quy định được xem như "kim chỉ nam" giúp bộ máy mới vận hành đúng quỹ đạo là Quy định số 09-QĐ/TU về phân cấp quản lý cán bộ và Quy định số 08-QĐ/TU về đánh giá, xếp loại chất lượng cán bộ, đảng viên.

Việc kiện toàn các tổ chức Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị ở 124 xã, phường được triển khai đồng bộ. Đến nay, 100% xã, phường đã có đủ các chức danh chủ chốt: Bí thư Đảng ủy, Phó Bí thư thường trực, Chủ tịch và Phó Chủ tịch HĐND, Chủ tịch và Phó Chủ tịch UBND. Đáng chú ý, toàn bộ Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã và Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy cấp xã đều không phải là người địa phương - một chủ trương được tính toán kỹ nhằm tăng tính khách quan, hạn chế lợi ích nhóm cục bộ ngay từ khâu bố trí cán bộ.

* Khi tấm giấy chứng nhận đất đai không còn phải chờ đợi

Hiệu quả của mô hình mới được đo bằng chính những việc cụ thể, gần gũi với đời sống người dân. Ở xã Tân Mỹ, ông Nguyễn Văn Chung, người dân thôn Tân Thành, vừa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu cho hơn 4.700 m² đất trồng cây lâu năm - kiến nghị mà ông đã theo đuổi nhiều năm nhưng chưa được giải quyết. Khi chính quyền cấp xã mới đi vào vận hành, ông được cán bộ trực tiếp hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ, thủ tục đầy đủ và nhanh gọn.

Câu chuyện của ông Chung không phải cá biệt. Việc trao thêm thẩm quyền thực chất cho cấp xã - với 722 nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền trên nhiều ngành, lĩnh vực như: tài chính, tư pháp, văn hóa, giáo dục,… đã giúp rút ngắn đáng kể thời gian, chi phí đi lại của người dân khi không còn phải qua nhiều tầng nấc trung gian. Đến nay, Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã đã được thành lập đủ tại 124/124 xã, phường; tỷ lệ hài lòng của người dân đạt 97,27%; tỷ lệ hồ sơ giải quyết trước hạn ở cấp xã đạt 99,21%, ở cấp tỉnh đạt 96,21%.

* Cán bộ về tận vườn, dân mạnh dạn đổi thay

Mô hình chính quyền hai cấp cũng đặt ra yêu cầu cao hơn với đội ngũ cán bộ cơ sở, không chỉ về chuyên môn mà cả tinh thần trách nhiệm, khả năng gần dân. Tại xã Tân Quang, nhiều cán bộ xác định chỉ khi trực tiếp xuống từng hộ dân, từng mô hình sản xuất mới có thể nắm sát thực tế để tham mưu, đề xuất giải pháp phù hợp. Nhờ những chuyến đi cơ sở thường xuyên, ông Trần Văn Giang, người dân thôn Mỹ Tân, đã mạnh dạn mở rộng diện tích trồng cây cảnh lên 2 ha với các loại cây có giá trị như tùng la hán, mộc hương, đào, lan; mô hình hiện cho thu nhập trên 300 triệu đồng mỗi năm. Điều khiến gia đình ông tin tưởng, chuyển đổi sản xuất không chỉ đến từ những buổi tuyên truyền tại hội trường, mà từ việc cán bộ xã thường xuyên xuống tận vườn cùng trao đổi kỹ thuật, tháo gỡ khó khăn.

Ở những xã vùng biên giới như Lao Chải, Lũng Cú… địa bàn khó khăn hơn, giao thông cách trở, địa giới hành chính mở rộng hơn sau sáp nhập dấu ấn lãnh đạo của cấp ủy càng rõ nét. Tại Xã Lao Chải thay vì để người dân phải thích nghi với mô hình mới, chính quyền xã để cán bộ chủ động đến với dân. Từ những bản làng xa trung tâm, cán bộ thường xuyên xuống cơ sở nắm tình hình, tuyên truyền chủ trương chính sách của Nhà nước và giải quyết ngay những vướng mắc phát sinh; Tại Xã Lũng Cú, Đảng ủy chính quyền cấp xã đã tổ chức quán triệt chủ trương, kiện toàn tổ chức, thành lập Tổ công nghệ số cấp xã và 37 tổ công nghệ số cộng đồng xuống từng thôn hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Trải qua một năm sau sáp nhập đã nhận được sự đồng thuận của cán bộ, đảng viên và nhân dân; Không chỉ riêng Lao Chải, Lũng Cú, tại các xã biên giới khác và các xã còn lại của tỉnh Tuyên Quang, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang từng bước phát huy hiệu quả; Xã Tân Tiến - được thành lập trên cơ sở sáp nhập nguyên trạng ba xã Tân Tiến, Túng Sán, Bản Nhùng, với hơn 10.600 nhân khẩu, trên 99% là đồng bào dân tộc thiểu số, tỷ lệ hộ nghèo còn tới 37,61% - ngay từ ngày đầu vận hành mô hình mới đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, ban hành 886 văn bản lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức hàng chục cuộc họp Thường trực, Ban Thường vụ Đảng ủy để bám sát cơ sở, không để địa bàn đặc biệt khó khăn bị bỏ lại phía sau.

* Tiếp tục hoàn thiện để phục vụ Nhân dân tốt hơn

Bên cạnh những kết quả tích cực, thực tiễn vận hành cũng cho thấy không ít khó khăn, nhất là ở cấp xã sau sắp xếp, địa bàn rộng, khối lượng công việc lớn, yêu cầu về năng lực cán bộ ngày càng cao. Nhìn thẳng vào những vấn đề đó, tỉnh Tuyên Quang xác định giai đoạn 2026 - 2030 sẽ tiếp tục hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp theo hướng tinh gọn, thông suốt, hiệu lực, hiệu quả; xây dựng cấp xã đủ năng lực thực thi, cấp tỉnh mạnh về kiến tạo, hướng dẫn, kiểm tra, giám sát, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Về nhân sự, tỉnh đẩy mạnh tuyển dụng, đào tạo cán bộ cấp xã gắn với vị trí việc làm cụ thể, đồng thời kiến nghị Trung ương giao biên chế phù hợp với đặc thù miền núi, biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

* Vai trò của Thống kê tỉnh Tuyên Quang trong công cuộc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp

Với chức năng, nhiệm vụ làm “tai, mắt” cho Đảng và Nhà nước. Trong cuộc cách mạng thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, đánh dấu bước ngoặt lịch sử của đất nước, đặt ra những thách thức chưa có tiền lệ. Ngành Thống kê Tuyên Quang đóng vai trò là trung tâm cung cấp dữ liệu, phân tích và dự báo kinh tế - xã hội cốt lõi, giúp bảo đảm bộ máy chính quyền địa phương hai cấp tại tỉnh được vận hành thông suốt, hiệu lực và hiệu quả. Xây dựng kịch bản tăng trưởng và đánh giá tác động chính sách, hỗ trợ chính quyền giải quyết sát sườn các vấn đề như an sinh xã hội và phát triển kinh tế cơ sở.

Hội nghị trực tuyến Tổng kết Tổng điều tra Kinh tế năm 2026

Để có những con số đầy đủ, kịp thời chính xác ấy là cả một hành trình kiên trì cống hiến, nỗ lực thầm lặng của đội ngũ cán bộ, công chức, người làm công tác thống kê – những “người ghi chép trung thực” đời sống kinh tế - xã hội bằng những con số qua các cuộc Tổng điều tra (Tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp năm 2025; Tổng điều tra kinh tế năm 2026…), điều tra thường xuyên (điều tra nông, lâm, thủy sản; điều tra khảo sát mức sống dân cư; điều tra lao động việc làm; điều tra doanh nghiệp...). Từ những chuyến đi cơ sở, bám sát địa bàn, dấu chân của những người làm công tác thống kê đã trải dài khắp các thôn, bản trên địa bàn tỉnh. Với địa hình đồi núi cao hiểm trở, điều kiện đi lại khó khăn, thời tiết khắc nghiệt nhưng không làm chùn bước chân của những con người mang trên mình sứ mệnh cung cấp số liệu để phục vụ Đảng bộ và chính quyền tỉnh xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, hoạch định chính sách phù hợp với thực tiễn của từng xã, phường trong công cuộc cách mạng thực hiện chính quyền địa phương hai cấp hiệu lực, hiệu quả.

Những dấu chân nghề Thống kê trên cao nguyên đá Đồng Văn

Từ một chủ trương lớn của Đảng về sắp xếp tổ chức bộ máy hệ thống chính trị. Sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp của tỉnh Tuyên Quang đã nhanh chóng ổn định bộ máy hành chính, đã và đang bén rễ vào đời sống của nhân dân - hiện diện trong tấm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp đúng hẹn, trong vườn cây cảnh cho thu nhập trăm triệu mỗi năm, trong từng cuộc họp bàn cách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các xã vùng cao còn nhiều gian khó. Đó cũng chính là minh chứng sinh động cho năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang trong việc cụ thể hóa chủ trương lớn thành những đổi thay thiết thực, gần dân, vì dân. Đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trước những yêu cầu mới, cấp thiết để đưa tỉnh từng bước tiến vào kỷ nguyên mới - “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”. 

Nguyễn Thị Lưu - Chi bộ 9